ترانس ولتاژ چیست؟ راهنمای انتخاب PT برای اندازه‌گیری و حفاظت

در شبکه‌های برق فشار متوسط، اندازه‌گیری دقیق ولتاژ و حفاظت ایمن تجهیزات بدون استفاده از ترانس‌های اندازه‌گیری عملاً ممکن نیست. یکی از مهم‌ترین این تجهیزات، ترانس ولتاژ یا ترانس PT است؛ تجهیزی که اگر درست انتخاب نشود، نه‌تنها دقت اندازه‌گیری را از بین می‌برد، بلکه می‌تواند کل سیستم حفاظتی را دچار خطا کند.

در این مطلب، به‌صورت کاربردی و به زبان فنیِ قابل فهم، بررسی می‌کنیم ترانس PT چیست، چگونه کار می‌کند، چه تفاوتی با CT دارد و هنگام انتخاب آن باید به چه نکاتی توجه کرد؛ به‌ویژه در شبکه‌های 20 کیلوولت که بیشترین کاربرد را دارد.

      

ترانس ولتاژ (PT) چیست؟

ترانس ولتاژ که با نام‌های PT (Potential Transformer) یا VT (Voltage Transformer) شناخته می‌شود، نوعی ترانس اندازه‌گیری است که برای کاهش ولتاژهای بالا به سطح ایمن و قابل اندازه‌گیری استفاده می‌شود.

وظیفه اصلی PT:

• تبدیل ولتاژ بالا به ولتاژ استاندارد (معمولاً 100 یا 110 ولت)
• تأمین ولتاژ دقیق برای:
  • تجهیزات اندازه‌گیری
  • رله‌های حفاظتی
  • سیستم‌های مانیتورینگ

به بیان ساده، PT چشم سیستم اندازه‌گیری ولتاژ در شبکه برق است.

PT چگونه کار می‌کند؟

عملکرد ترانس PT مشابه ترانسفورماتورهای معمولی است، اما با تمرکز ویژه بر دقت.

• سیم‌پیچ اولیه به شبکه فشار متوسط متصل می‌شود
• سیم‌پیچ ثانویه ولتاژی متناسب و کاهش‌یافته تولید می‌کند
• این ولتاژ به:
  • ولت‌مترها
  • رله‌های حفاظتی
  • سیستم‌های کنترلی
    منتقل می‌شود

نکته مهم این است که PT باید نسبت تبدیل دقیق و پایدار داشته باشد، زیرا کوچک‌ترین خطا می‌تواند منجر به تصمیم‌گیری اشتباه در حفاظت شود.

تفاوت PT و CT چیست؟

یکی از سوالات رایج در طراحی تابلو برق فشار متوسط، تفاوت بین PT و CT است.

• PT (Voltage Transformer):
  • اندازه‌گیری ولتاژ
  • اتصال موازی با شبکه
  • خروجی ولتاژ استاندارد
• CT (Current Transformer):
  • اندازه‌گیری جریان
  • اتصال سری با مدار
  • خروجی جریان استاندارد (معمولاً 1 یا 5 آمپر)

به زبان ساده:

PT ولتاژ را می‌بیند، CT جریان را.

(برای مطالعه بیشتر، صفحه CT چیست پیشنهاد می‌شود.)

نقش PT در اندازه‌گیری

در سیستم‌های اندازه‌گیری، PT اطلاعات ولتاژ را برای:

• ثبت انرژی مصرفی
• مانیتورینگ کیفیت برق
• کنترل بار

فراهم می‌کند. دقت PT در این بخش اهمیت بالایی دارد، زیرا:

• خطای ولتاژ → خطای محاسبه توان و انرژی
• خطای اندازه‌گیری → تصمیم‌گیری اشتباه بهره‌بردار

نقش PT در حفاظت

علاوه بر اندازه‌گیری، PT نقش مهمی در حفاظت شبکه دارد. بسیاری از رله‌های حفاظتی برای تشخیص:

• اضافه ولتاژ
• افت ولتاژ
• عدم تعادل ولتاژ
• خطای زمین

به اطلاعات PT وابسته‌اند.

در این بخش، PT در کنار تجهیزاتی مانند رله حفاظتی و دژنکتور عمل می‌کند تا در صورت بروز خطا، مدار به‌موقع قطع شود.

ترانس PT در شبکه 20 کیلوولت

در شبکه‌های توزیع 20 کیلوولت، ترانس PT معمولاً:

• داخل تابلو برق فشار متوسط
• در پست‌های توزیع
• در کنار CT و دژنکتور

نصب می‌شود.

در این سطح ولتاژ، انتخاب صحیح PT از نظر:

• کلاس دقت
• سطح عایقی
• توان نامی (Burden)

اهمیت بسیار بالایی دارد، زیرا مستقیماً بر عملکرد حفاظت و اندازه‌گیری اثر می‌گذارد.

معیارهای انتخاب ترانس ولتاژ مناسب

برای انتخاب یک PT مناسب، باید به این موارد توجه کرد:

1. سطح ولتاژ شبکه (مثلاً 20kV)
2. نسبت تبدیل ولتاژ
3. کلاس دقت (اندازه‌گیری یا حفاظتی)
4. توان نامی (Burden)
5. نوع کاربرد (اندازه‌گیری، حفاظت یا هر دو)
6. شرایط محیطی
7. هماهنگی با رله‌ها و تجهیزات پایین‌دست

انتخاب PT صرفاً بر اساس ولتاژ، یک اشتباه رایج و پرهزینه است.

خطاهای رایج در انتخاب PT

برخی از اشتباهاتی که در پروژه‌ها زیاد دیده می‌شود:

• انتخاب کلاس دقت نامناسب
• بی‌توجهی به توان مصرفی تجهیزات ثانویه
• استفاده از PT اندازه‌گیری برای حفاظت
• عدم هماهنگی با رله حفاظتی
• نصب نادرست در تابلو برق

این خطاها می‌توانند باعث عملکرد اشتباه رله‌ها یا خطای اندازه‌گیری شوند.

سوالات متداول (FAQ)

آیا PT همان VT است؟
بله، PT و VT عملاً به یک مفهوم اشاره دارند.

آیا می‌توان از یک PT هم برای اندازه‌گیری و هم حفاظت استفاده کرد؟
در برخی مدل‌ها بله، اما باید کلاس دقت مناسب هر دو کاربرد را داشته باشد.

PT در کنار چه تجهیزاتی استفاده می‌شود؟
معمولاً در کنار CT، رله حفاظتی و دژنکتور در تابلو برق فشار متوسط.

جمع‌بندی

ترانس PT یکی از اجزای کلیدی در شبکه‌های برق فشار متوسط است که بدون آن، اندازه‌گیری دقیق و حفاظت مطمئن امکان‌پذیر نیست. انتخاب درست این تجهیز، نیازمند درک دقیق از کاربرد، شرایط شبکه و هماهنگی با سایر تجهیزات است. این صفحه به‌عنوان مرجع ترانس ولتاژ (PT) طراحی شده و در خوشه محتوایی تابلو برق فشار متوسط نقش کلیدی ایفا می‌کند.

خرید ترانس PT از تهران سوییچ

تهران سوییچ آماده ارائه اطلاعات بیشتر و فروش انواع ترانس ولتاژ با کیفیت از برندهای معتبر از جمله SIEMENS، AEG و MAG است که در ادامه به برخی از آن‌ها اشاره شده است. جهت اطلاع از قیمت خرید ترانس PT با ما تماس بگیرید.

• ترانس ولتاژ 20 کیلوولت رزینی جهت نصب در تابلو برق
• ترانس ولتاژ 33 کیلوولت رزینی جهت نصب در تابلو
• ترانس PT رادیکال ، ترانس PT دو فاز
• فروش ترانس ولتاژ مگ الکتریک